
ایچیموکو چیست؟
اندیکاتور ایچیموکو ابزاری کامل برای تحلیل روند، شناسایی سطوح حمایت و مقاومت، و یافتن نقاط ورود و خروج دقیق در معاملات بازار فارکس است.
جدول محتوا [نمایش]
- 1 مقدمهای بر اندیکاتور ایچیموکو
- 2 اجزای اصلی اندیکاتور ایچیموکو چیست؟
- 3 ابر ایچیموکو (Kumo) چیست و چگونه تحلیل میشود؟
- 4 نحوه استفاده عملی از اندیکاتور ایچیموکو در معاملات فارکس
- 5 استراتژیهای معاملاتی واقعی با اندیکاتور ایچیموکو در فارکس
- 6 مزایا و معایب اندیکاتور ایچیموکو؛ چه زمانی استفاده کنیم و چه زمانی نه؟
- 7 جمعبندی؛ چگونه ایچیموکو را در یک سیستم معاملاتی حرفهای پیاده کنیم؟
- 8 پاسخ به سؤالات پرتکرار درباره ایچیموکو + نکات حرفهای
مقدمهای بر اندیکاتور ایچیموکو
در دنیای تحلیل تکنیکال، ابزارهای فراوانی برای تحلیل روند قیمت، شناسایی نقاط ورود و خروج و بررسی قدرت بازار وجود دارد. اما کمتر ابزاری مانند ایچیموکو توانسته بهصورت همزمان چندین اطلاعات مهم را در قالب یک سیستم منسجم ارائه دهد.
اندیکاتور ایچیموکو که نام کامل آن «Ichimoku Kinko Hyo» است، به معنای «نمودار تعادل در یک نگاه» میباشد. این ابزار توسط یک روزنامهنگار ژاپنی به نام گویچی هوسادا در دهه ۱۹۳۰ طراحی شد و پس از سالها آزمون و خطا، در دهه ۱۹۶۰ بهصورت عمومی منتشر شد.
مطالعه آموزش و راهنمای جامع بازار فارکس در بلاکچین نیوزپیپر
پیشنهاد مطالعه:مارجین و مارجین کال چیست؟
ایچیموکو برخلاف بسیاری از اندیکاتورها که فقط بر قیمت تکیه دارند، با در نظر گرفتن زمان، فضا، روند، تعادل و پیشبینی آینده، به معاملهگران اجازه میدهد تا تصمیماتی جامعتر و دقیقتر بگیرند. این اندیکاتور بهویژه در بازارهای رونددار مانند فارکس عملکرد بسیار مؤثری دارد.
در ادامه، قصد داریم بهصورت کامل و گامبهگام، تمامی مفاهیم و کاربردهای اندیکاتور ایچیموکو را بررسی کنیم؛ از معرفی اجزای آن گرفته تا استراتژیهای معاملاتی حرفهای.

اجزای اصلی اندیکاتور ایچیموکو چیست؟
اندیکاتور ایچیموکو برخلاف بسیاری از ابزارهای تحلیل تکنیکال که فقط از یک یا دو خط تشکیل شدهاند، شامل پنج جزء اصلی است که با همکاری یکدیگر، دیدی جامع از بازار را در اختیار معاملهگر قرار میدهند. این اجزا بهصورت همزمان روند، حمایت و مقاومت، قدرت قیمت و سیگنال ورود و خروج را نشان میدهند.
1. تنکانسن (Tenkan-sen) – خط تبدیل
فرمول: (بیشترین قیمت ۹ دوره + کمترین قیمت ۹ دوره) ÷ ۲
نقش: روند کوتاهمدت را نمایش میدهد و در صورت شیبدار بودن، نشاندهنده قدرت حرکت است. همچنین در ترکیب با کیجونسن، سیگنالهای ورود/خروج را صادر میکند.
2. کیجونسن (Kijun-sen) – خط پایه
فرمول: (بیشترین قیمت ۲۶ دوره + کمترین قیمت ۲۶ دوره) ÷ ۲
نقش: روند میانمدت بازار را نشان میدهد. از این خط بهعنوان حمایت و مقاومت پویا نیز استفاده میشود. اگر قیمت از این خط عبور کند، میتواند نشانهای از تغییر روند باشد.
3. چیکو اسپن (Chikou Span) – خط تأخیری
تعریف: قیمت بسته شدن فعلی که ۲۶ کندل به عقب منتقل شده است.
نقش: برای تأیید روند فعلی کاربرد دارد. اگر این خط در بالای قیمتهای گذشته باشد، روند صعودی و در صورتی که پایین باشد، روند نزولی است.
4. سنکو اسپن A (Senkou Span A) – خط پیشرو A
فرمول: (تنکانسن + کیجونسن) ÷ ۲ و ۲۶ دوره جلوتر رسم میشود.
نقش: یکی از لبههای ابر ایچیموکو را تشکیل میدهد و نشاندهنده سطح حمایت/مقاومت آینده است.
5. سنکو اسپن B (Senkou Span B) – خط پیشرو B
فرمول: (بیشترین قیمت ۵۲ دوره + کمترین قیمت ۵۲ دوره) ÷ ۲ و ۲۶ دوره جلوتر رسم میشود.
نقش: لبه دیگر ابر ایچیموکو را تشکیل میدهد و مقاومت یا حمایت قویتری نسبت به سنکو A دارد.
در مجموع، این پنج خط نهتنها نمایی کامل از وضعیت فعلی بازار را به شما ارائه میدهند، بلکه با نگاه به آینده نیز قدرت پیشبینی خوبی دارند. همین ویژگیهاست که ایچیموکو را به یک ابزار حرفهای و پرطرفدار در فارکس تبدیل کرده است.
ابر ایچیموکو (Kumo) چیست و چگونه تحلیل میشود؟
ابر ایچیموکو یا Kumo یکی از مهمترین بخشهای این اندیکاتور است و عملاً همان چیزی است که ایچیموکو را از سایر ابزارهای تحلیل تکنیکال متمایز میسازد. این ابر از دو خط Senkou Span A و Senkou Span B تشکیل شده که فضای میان آنها را بهصورت یک ناحیه رنگی (ابر) نمایش میدهد.
تعریف ابر ایچیموکو:
سنکو A: میانگین تنکانسن و کیجونسن که ۲۶ دوره جلوتر رسم میشود.
سنکو B: میانگین بیشترین و کمترین قیمت ۵۲ دوره که ۲۶ دوره جلوتر رسم میشود.
Kumo: ناحیه بین سنکو A و B که بهصورت رنگی روی نمودار نمایش داده میشود.
نحوه تفسیر ابر ایچیموکو:
ابر ایچیموکو اطلاعات زیادی را به صورت بصری و سریع در اختیار معاملهگر قرار میدهد:
| موقعیت قیمت نسبت به ابر | تفسیر روند بازار |
|---|---|
| قیمت بالای ابر | روند صعودی |
| قیمت پایین ابر | روند نزولی |
| قیمت درون ابر | بازار خنثی / اصلاحی |
ضخامت ابر چه چیزی را نشان میدهد؟
ابر ضخیم: نشاندهنده حمایت/مقاومت قوی و قدرت زیاد روند. عبور قیمت از این ابر دشوار است.
ابر نازک: نشانه ضعف در روند و احتمال زیاد برگشت یا نوسان در بازار.
تغییر جهت ابر (Kumo Twist):
وقتی Senkou A و Senkou B یکدیگر را قطع میکنند، ابر تغییر رنگ میدهد (مثلاً از قرمز به سبز یا برعکس). این تغییر، بهویژه اگر همراه با دیگر سیگنالها باشد، میتواند نشانگر تغییر جهت روند در آینده نزدیک باشد.
ابر آیندهنگر:
یکی از ویژگیهای منحصر بهفرد ابر ایچیموکو این است که ۲۶ کندل جلوتر از زمان حال رسم میشود؛ یعنی آیندهی بازار را نیز نشان میدهد. این ویژگی، قدرت پیشبینی بازار را برای تحلیلگران افزایش میدهد.
ابر ایچیموکو را میتوان قلب تپندهی این سیستم دانست. درک صحیح از نحوه تشکیل و تفسیر آن، پایهای ضروری برای استفاده حرفهای از این اندیکاتور است.

نحوه استفاده عملی از اندیکاتور ایچیموکو در معاملات فارکس
ایچیموکو به دلیل ساختار منحصربهفرد و چندبعدیاش، قابلیت استفاده در انواع استراتژیهای معاملاتی را دارد. برخلاف بسیاری از اندیکاتورها که تنها سیگنال خرید یا فروش میدهند، ایچیموکو به شما کمک میکند تا:
جهت و قدرت روند را تشخیص دهید
نقاط ورود و خروج بهینه را پیدا کنید
سطوح حمایت و مقاومت آینده را پیشبینی کنید
از تقاطعها و همترازی اجزا سیگنال بگیرید
بیایید هر کدام از این کاربردها را دقیقتر بررسی کنیم:
۱. تشخیص روند کلی بازار
نخستین و پایهایترین کاربرد ایچیموکو، تشخیص روند بازار است. شما با بررسی موقعیت قیمت نسبت به ابر ایچیموکو میتوانید بفهمید که آیا بازار در حال رشد است، در حال سقوط است یا وارد فاز استراحت شده است.
اگر قیمت بالای ابر باشد → روند صعودی
اگر قیمت پایین ابر باشد → روند نزولی
اگر قیمت داخل ابر باشد → بازار در حال تحکیم یا رِنج
نکته: ضخامت ابر، نشاندهنده میزان مقاومت یا حمایت احتمالی در برابر قیمت است.
۲. سیگنالهای ورود بر اساس تقاطع تنکانسن و کیجونسن
ایچیموکو یکی از بهترین روشها را برای شناسایی نقاط ورود ارائه میدهد: تقاطع تنکانسن (خط سریعتر) و کیجونسن (خط کندتر)
انواع سیگنالهای ورود:
تقاطع صعودی (Tenkan سن > Kijun سن):
اگر این تقاطع بالای ابر رخ دهد → سیگنال خرید قوی
اگر روی ابر باشد → سیگنال خرید متوسط
اگر زیر ابر باشد → سیگنال ضعیف یا ریسکیتقاطع نزولی (Tenkan سن < Kijun سن):
اگر پایین ابر باشد → سیگنال فروش قوی
اگر درون ابر باشد → فروش با احتیاط
اگر بالای ابر باشد → فروش ضعیف
۳. تأیید روند با چیکو اسپن (Chikou Span)
چیکو اسپن در واقع قیمت فعلی را ۲۶ دوره به عقب منتقل میکند تا بتوان از آن بهعنوان ابزار تأیید سیگنالها استفاده کرد.
چطور استفاده کنیم؟
اگر چیکو اسپن بالای کندلهای گذشته باشد → روند تأیید شدهی صعودی
اگر زیر کندلها باشد → تأیید روند نزولی
اگر با قیمت فعلی تداخل داشته باشد → بازار احتمالاً وارد فاز بیتصمیمی شده
ترکیب چیکو اسپن با سایر سیگنالها (مثل تقاطع تنکان/کیجون و موقعیت نسبت به ابر) قدرت تحلیل شما را چند برابر میکند.
۴. استفاده از Kumo Breakout (شکست ابر)
یکی از استراتژیهای بسیار محبوب میان تریدرهای فارکس، «شکست ابر» است. در این استراتژی، اگر قیمت بتواند از بالا یا پایین ابر عبور کند و تثبیت شود، ممکن است وارد یک روند قوی شود.
مثال:
قیمت از ابر به سمت بالا عبور میکند، تقاطع صعودی تنکان/کیجون رخ میدهد و چیکو نیز بالای قیمت است → سیگنال خرید قوی
بالعکس برای فروش
هشدار: همیشه قبل از ورود، منتظر تأیید بسته شدن کندل پشت ابر باشید. ورود زودهنگام باعث گیر افتادن در شکستهای فیک میشود.
۵. تعیین حد ضرر و حد سود با ایچیموکو
یکی از ویژگیهای جذاب ایچیموکو این است که میتوان سطوح کلیدی مانند حد ضرر (Stop Loss) و حد سود (Take Profit) را بر اساس خطوط آن تعیین کرد.
حد ضرر: پشت خط کیجونسن یا در لبهی دیگر ابر قرار میگیرد
حد سود: بر اساس حمایت/مقاومتهای آینده (ابر پیشرو) یا نسبت ریسک به ریوارد منطقی
۶. ترکیب ایچیموکو با سایر اندیکاتورها
برای اطمینان بیشتر، بسیاری از معاملهگران حرفهای ایچیموکو را با ابزارهایی مانند RSI، MACD یا حجم معاملات ترکیب میکنند تا فیلترهای اضافی برای ورود ایجاد شود.
استراتژیهای معاملاتی واقعی با اندیکاتور ایچیموکو در فارکس
پس از درک کامل اجزای ایچیموکو و نحوه خواندن آن، نوبت آن است که وارد مرحله کاربردیتر شویم: استفاده از ایچیموکو برای طراحی استراتژیهای معاملاتی واقعی و قابل اجرا. در ادامه، چند استراتژی شناختهشده، تستشده و قابل اعتماد را بررسی میکنیم که معاملهگران حرفهای فارکس از آنها بهره میبرند.
استراتژی شماره ۱: «تقاطع طلایی» (Bullish Kumo Breakout + TK Cross)
مناسب برای: ورود به موقع در روندهای صعودی قوی
تایم فریم پیشنهادی: ۱ ساعته و بالاتر (H1 به بالا)
شرایط ورود:
قیمت از پایین ابر ایچیموکو را به سمت بالا شکسته باشد
تقاطع صعودی بین تنکانسن و کیجونسن اتفاق بیفتد (TK Cross)
چیکو اسپن بالای قیمت کندلهای قبلی باشد (تأیید روند)
حد ضرر (SL):
زیر کیجونسن یا پایینترین کندل قبل از شکست ابر
حد سود (TP):
اولین مقاومت مشخصشده توسط ابر پیشرو یا نسبت ریسک به ریوارد ۱:۲ یا بیشتر
استراتژی شماره ۲: «بازگشت به کیجونسن» (Kijun Bounce)
مناسب برای: دنبالکردن روندهای قوی با ورود مجدد در اصلاح
تایم فریم پیشنهادی: ۴ ساعته و روزانه
شرایط ورود:
روند صعودی تثبیتشده (قیمت بالای ابر + چیکو بالای قیمت)
قیمت به خط کیجونسن برمیگردد و واکنش حمایتی نشان میدهد
کندل برگشتی (مثل کندل پینبار یا انگلفینگ) در ناحیه کیجون
حد ضرر:
زیر کندل برگشتی یا کمی پایینتر از کیجونسن
حد سود:
سقف قبلی بازار یا ادامه روند تا اولین علامت ضعف
استراتژی شماره ۳: «روند معکوس با چرخش ابر» (Kumo Twist Reversal)
مناسب برای: تشخیص زودهنگام تغییر روند
تایم فریم پیشنهادی: روزانه
شرایط ورود:
ابر ایچیموکو تغییر رنگ داده (مثلاً از قرمز به سبز) = Kumo Twist
قیمت از زیر ابر به سمت بالا نزدیک میشود یا وارد ابر شده
تنکانسن به کیجونسن نزدیک شده یا تقاطع کرده
این استراتژی برای کسانی مناسب است که دنبال فرصتهای ابتدای روند هستند، اما حتماً با تأیید کندلی وارد شوید.
نکات پیشرفته برای اجرای بهتر استراتژیها:
به تنهایی به ایچیموکو تکیه نکنید: حتماً با تایید پرایس اکشن یا اندیکاتورهای دیگر، سیگنالها را فیلتر کنید.
تایمفریم بالاتر = سیگنال قویتر: تحلیل در تایمفریمهای بالاتر، نویز کمتری دارد و احتمال خطا کمتر است.
همیشه نسبت ریسک به بازده را رعایت کنید: ایچیموکو میتواند نقطه ورود خوب بدهد، اما مدیریت سرمایه حیاتی است.

مزایا و معایب اندیکاتور ایچیموکو؛ چه زمانی استفاده کنیم و چه زمانی نه؟
درست مانند هر ابزار تحلیلی دیگر، اندیکاتور ایچیموکو نیز دارای نقاط قوت و ضعف خاص خود است. شناخت دقیق مزایا و محدودیتهای آن، به شما کمک میکند تا از این ابزار در جای درست استفاده کرده و از تصمیمگیریهای اشتباه جلوگیری کنید.
مزایای ایچیموکو
1. تحلیل چندبعدی در یک نگاه
ایچیموکو برخلاف اندیکاتورهای ساده مانند میانگین متحرک یا RSI، اطلاعات کاملی از روند، قدرت، شتاب، حمایت و مقاومت را همزمان در اختیار شما میگذارد. این مزیت باعث میشود شما بتوانید تصمیمات تحلیلی سریعتر و دقیقتری بگیرید.
2. پیشبینی آینده قیمت با ابر پیشرو
یکی از ویژگیهای منحصربهفرد ایچیموکو، رسم اجزای کلیدی در آینده است. این قابلیت به شما کمک میکند نهتنها گذشته و حال بازار را ببینید، بلکه پیشبینی قویتری از رفتار احتمالی آینده داشته باشید.
3. قابلیت شخصیسازی بالا
شما میتوانید تنظیمات پیشفرض (۹-۲۶-۵۲) را با توجه به نوع بازار و سبک معاملاتی خود تغییر دهید. برای مثال، برخی معاملهگران کوتاهمدت از تنظیمات ۶-۱۳-۲۶ استفاده میکنند.
4. سازگاری بالا با پرایس اکشن
ایچیموکو بهخوبی با مفاهیم پرایس اکشن، الگوهای کندلی و حمایت/مقاومت ترکیب میشود. بسیاری از تریدرهای حرفهای، این اندیکاتور را بهعنوان مکمل پرایس اکشن میدانند.
معایب ایچیموکو
1. پیچیدگی اولیه برای مبتدیها
به دلیل وجود پنج خط با رنگها و موقعیتهای متفاوت، در نگاه اول ممکن است اندیکاتور برای کاربران جدید گیجکننده باشد. یادگیری درست نیازمند زمان، تمرین و تجربه است.
2. عدم عملکرد خوب در بازارهای بدون روند (رِنج)
در بازارهایی که نوسانات کوتاه و بدون روند مشخص دارند، ایچیموکو سیگنالهای نادرست زیادی تولید میکند. بهتر است فقط در بازارهای رونددار از آن استفاده شود.
3. تاخیر ذاتی در برخی سیگنالها
برخی اجزای ایچیموکو مانند کیجونسن یا چیکو اسپن، به دلیل ماهیت میانگینگیری، دارای تاخیر هستند. بنابراین در بازارهای بسیار سریع، ممکن است ورود دیرتر از موقع رخ دهد.
چه زمانی از ایچیموکو استفاده نکنیم؟
زمانی که بازار بدون روند یا نوسانی (range) است
در تایمفریمهای خیلی پایین (زیر ۵ دقیقه) که نویز زیاد است
بدون ترکیب با فیلترهای دیگر مثل کندلشناسی یا RSI
اگر هنوز ساختار و نحوه کار اندیکاتور را بهخوبی درک نکردهاید
چه زمانی ایچیموکو بهترین انتخاب است؟
وقتی بازار در یک روند قوی و پایدار قرار دارد (صعودی یا نزولی)
هنگام استفاده از چند تایمفریم برای تحلیل کلی بازار
زمانی که دنبال یک سیستم کامل و مستقل تحلیل تکنیکال هستید
برای شناسایی نقاط برگشت محتمل بر اساس شکست ابر یا تقاطع خطوط
جمعبندی؛ چگونه ایچیموکو را در یک سیستم معاملاتی حرفهای پیاده کنیم؟
اندیکاتور ایچیموکو، تنها یک ابزار نیست؛ بلکه یک سیستم تحلیلی کامل است. سیستمی که با ترکیب منسجم پنج جزء اصلی، نهتنها به شما جهت بازار را نشان میدهد، بلکه امکان ورود، خروج، مدیریت ریسک و پیشبینی قیمت را نیز فراهم میکند.
در بازار فارکس که نوسانات شدید و فرصتهای لحظهای از ویژگیهای آن است، استفاده از ابزاری مانند ایچیموکو که میتواند همزمان چند فاکتور کلیدی را بررسی کند، یک امتیاز بزرگ محسوب میشود. اما موفقیت واقعی، زمانی حاصل میشود که ایچیموکو را بهعنوان بخشی از یک سیستم معاملاتی جامع و مدیریتشده ببینید، نه بهتنهایی.
چگونه از ایچیموکو بهصورت سیستماتیک استفاده کنیم؟
۱. شروع با تحلیل تایمفریم بالاتر (مثلاً روزانه):
وضعیت روند اصلی بازار را بررسی کنید.
جایگاه قیمت نسبت به ابر، جهت چیکو اسپن و موقعیت کیجون را تحلیل کنید.
۲. تایید با تایمفریم معاملاتی (مثلاً ۴ ساعته یا یک ساعته):
در صورت وجود سیگنال در راستای روند بزرگتر، به دنبال نقطه ورود دقیق باشید.
تقاطع تنکان و کیجون، شکست ابر یا برگشت به کیجون از جمله نقاط احتمالی ورود هستند.
تعیین حد ضرر و حد سود منطقی:
حد ضرر پشت کیجونسن یا لبه ابر.
حد سود بر اساس ساختار بازار، مقاومت پیشرو یا نسبت ریسک به ریوارد.
بررسی سیگنال با سایر ابزارها:
ترکیب ایچیموکو با RSI، واگراییها، حجم یا الگوهای کندلی باعث افزایش دقت تصمیمگیری میشود.
مدیریت ریسک و روانشناسی بازار:
حتی بهترین ابزارها بدون مدیریت سرمایه مناسب، زیانده خواهند بود.
ایچیموکو باید در کنار کنترل احساسات و نظم معاملهگری استفاده شود.
آیا میتوان فقط با ایچیموکو معامله کرد؟
بله، اگر بهدرستی درک شده باشد. بسیاری از معاملهگران حرفهای، تنها با ایچیموکو و بدون استفاده از هیچ ابزار اضافی، معاملات موفقی انجام میدهند. اما این نیازمند تسلط کامل به مفاهیم و تمرین فراوان است.
نتیجه نهایی:
ایچیموکو یک اندیکاتور معمولی نیست؛ یک چارچوب تحلیلی هوشمندانه و کامل است. اگر آن را بهدرستی درک و استفاده کنید، میتواند ستون فقرات استراتژی معاملاتی شما باشد. از تمرین در حساب دمو شروع کنید، ساختار بازار را با آن تحلیل کنید، و به مرور سیستم شخصی خود را بر پایهی آن توسعه دهید.

در پایان ، به چند سؤال پرتکرار کاربران در مورد ایچیموکو پاسخ میدهیم تا درک عمیقتری از کاربردهای آن داشته باشید:
آیا ایچیموکو فقط در فارکس کاربرد دارد؟
خیر، ایچیموکو در تمام بازارهای مالی مانند ارزهای دیجیتال، بورس، طلا، نفت و حتی شاخصها قابل استفاده است. البته تنظیمات و تایمفریم باید متناسب با بازار انتخاب شود.
کدام تایمفریم برای ایچیموکو بهتر است؟
ایچیموکو در تایمفریمهای بالاتر از یک ساعت دقت بیشتری دارد. چراکه در تایمهای خیلی پایین، نویز بازار ممکن است باعث تولید سیگنالهای غلط شود.
آیا میتوان تنظیمات پیشفرض ایچیموکو را تغییر داد؟
بله، اما با احتیاط. تنظیمات پیشفرض (۹-۲۶-۵۲) بر اساس بازار بورس ژاپن در دهه ۱۹۶۰ تعیین شده. برای معاملات کوتاهمدت، تنظیماتی مثل ۶-۱۳-۲۶ یا ۵-۱۵-۴۵ نیز قابل استفاده هستند، اما حتماً قبل از اجرا، در حساب دمو تست شوند.
آیا ایچیموکو سیگنالهای فیک هم دارد؟
بله، مخصوصاً در بازارهای بدون روند یا کمنوسان. به همین دلیل، همیشه از فیلترهای تأیید مانند کندلشناسی یا موقعیت در تایمفریم بالاتر استفاده کنید.
۵ نکته پیشرفته برای استفاده بهتر از ایچیموکو:
کومو آینده (ابر جلوتر از قیمت) را جدی بگیرید؛ این ناحیه سرنخ قدرتمندی از ساختار بازار میدهد.
همیشه جهت چیکو اسپن را چک کنید. حتی اگر همه سیگنالها مثبت باشند، چیکو مخالف باشد، وارد معامله نشوید.
همراستایی در چند تایمفریم (Multi Timeframe Analysis) قدرت سیگنالها را دو چندان میکند.
ایچیموکو با حجم معاملات و واگرایی RSI بهشدت همافزایی دارد.
موفقیت با ایچیموکو، نتیجه تمرین منظم، تحلیل روزانه و ثبت معاملات (ژورنالنویسی) است.
نظرات خود را با ما به اشتراک بگذارید
آدرس ای میل شما نمایش داده نمیشود.









